Louis Paul Boon (1912–1979)

Chroniqueur van de kleine man

Louis Paul Boon geldt nog steeds als een van de belangrijkste vernieuwers van de roman in de naoorlogse Nederlandstalige literatuur. Een eenvoudige jongen uit het arbeidersmilieu, zonder enige opleiding van betekenis, schreef meer dan dertig romans en werd kandidaat voor de Nobelprijs voor literatuur.

Portret van Louis Paul Boon bij de prijsuitreiking van de Jan Campertstichting, Den Haag, 1967 — Louis Paul Boon bij de Jan Campertprijs, Den Haag, 6 april 1967 Ben Merk / Anefo · Nationaal Archief · CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

‘Louis Paul Boon is een van de grootste Vlaamse schrijvers van de twintigste eeuw, daarover is zowat iedereen het eens.’

— De Standaard

Geboortehuis van Louis Paul Boon aan de Zeshoek in Aalst — Geboortehuis Louis Paul Boon, Aalst Jaronax · CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Aalst, 1912

Geboren tussen leerlooierij en arbeiderswijk

Louis Paul Boon debuteerde in 1942 met De voorstad groeit, een roman over bewoners en arbeiders van een zich ontwikkelende voorstad in Vlaanderen rond het begin van de vorige eeuw. De sociaalbewogen geschiedenis van zijn geboortestad Aalst gebruikte hij als bron voor tal van zijn literaire werken.

Op de Zeshoek, in het hart van Aalst, staat zijn geboortehuis nog steeds — met een gedenkplaat die herinnert aan de schrijver die de stem van de gewone mens zo scherp hoorbaar maakte.

Boekenkast met werken van en over Louis Paul Boon, waaronder De Kapellekensbaan, Boontjes en jaarboeken — Boekenkast met werken van en over Louis Paul Boon © Erik van Veen

Oeuvre

Romans die schuren en blijven

Zijn bekendste romans zijn De Kapellekensbaan / Zomer te Ter-Muren, Mijn kleine oorlog, Menuet en De bende van Jan de Lichte. Pieter Daens werd verfilmd en omgewerkt tot musical. Behalve romans schreef Boon gedichten, feuilletons, hoorspelen, kunst- en literaire kritieken.

Hoewel veel van zijn werk tijdens zijn leven omstreden was, erkenden critici al snel dat hier een fenomeen aan het werk was: een schrijver die de roman opnieuw uitvond vanuit de taal, het lichaam en het dagelijks leven van gewone mensen.

Uitreiking van de Henriette Roland Holst-prijs aan Louis Paul Boon door professor Garmt Stuiveling, Amsterdam, 1957 — Henriette Roland Holst-prijs, Amsterdam, 21 november 1957 Harry Pot / Anefo · Nationaal Archief · CC0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Engagement

Schop de mensen tot ze een geweten krijgen

Met deze oproep tot engagement sloot Louis Paul Boon de eerste editie af van Mijn kleine oorlog. Zijn werk is nooit neutraal geweest: het neemt partij voor de underdog, prikt in macht en conformisme, en blijft ongemakkelijk relevant.

“Ook al schop je 99 mensen op 100 een geweten — er blijft dan nog een smeerlap over en die wordt president. En als je naar die durft schoppen, vlieg je de gevangenis in.” (Verscheurd jeugdportret, blz. 181)

Wethouder Han Lammers reikt de Multatuliprijs uit aan Louis Paul Boon, 1973 — Multatuliprijs voor Pieter Daens, 9 maart 1973 Rob Mieremet / Anefo · Nationaal Archief · CC0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Boontje

Journalist, chroniqueur, stem in Vooruit

Onder het pseudoniem Boontje schreef hij cursiefjes in de Vlaamse socialistische krant Vooruit. Die columns — scherp, komisch, menselijk — worden sinds 2014 opnieuw gebundeld in de reeks Boontjes, onder leiding van Boonkenner Jos Muijres.

Boon ontving onder meer de Multatuliprijs voor Pieter Daens en de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre. Zijn werk werd in diverse talen vertaald.

Dodenmasker van Louis Paul Boon, tentoongesteld te Aalst — Dodenmasker van Louis Paul Boon (Kunstoevers, Aalst) Jari Asselman · CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Multitalent

Schrijver, schilder, beeldhouwer

Louis Paul Boon kan gerust een universeel talent genoemd worden. Hij dacht er aanvankelijk over om schilder te worden en volgde een paar jaar kunstacademie te Aalst. Naast het schrijven hield hij zich bezig met schilderen, tekenen en beeldhouwen.

Sinds 2005 verschijnt het Verzameld Werk van Louis Paul Boon bij De Arbeiderspers — 24 delen die zijn oeuvre voor een nieuwe generatie lezers bewaren.

Sporen in het landschap

De Grote Markt van Aalst met belfort, Schepenhuis en standbeeld van Dirk Martens — Grote Markt, Aalst © Erik van Veen

Standbeeld De Verteller ter ere van Louis Paul Boon in Aalst — Standbeeld De Verteller, Marc De Bruyn — Aalst Beeldbank Aalst · CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Gedenkplaat aan het geboortehuis van Louis Paul Boon in Aalst — Gedenkplaat geboortehuis, Zeshoek Aalst Jaronax · CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Louis Paul Boon met burgemeester Kolfschoten, Hanny Michaelis en Jacques Presser bij de Jan Campertprijs, 1967 — Jan Campertprijs, Den Haag, 1967 Ben Merk / Anefo · Nationaal Archief · CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Informatiezuil aan het begin van het Jan de Lichtepad in Zottegem — Jan de Lichtepad in Zottegem – infozuil FrDr · CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Muurgedicht van Louis Paul Boon op de Arsenaalplaats in Nijmegen — Muurgedicht, Arsenaalplaats Nijmegen FakirNL · CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Muurschildering Louis Paul Boon op de Utopia-site in Aalst Jaronax · CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons (opent in nieuw venster)

Graf van Louis Paul Boon en Jeanneken De Wolf op de begraafplaats van Aalst © Erik van Veen

Beeldattributies

Portret 1967 — Ben Merk / Anefo, Nationaal Archief, CC BY-SA 3.0. Bron van Portret 1967 (opent in nieuw venster)
Jan Campertprijs 1967 — Ben Merk / Anefo, Nationaal Archief, CC BY-SA 3.0. Bron van Jan Campertprijs 1967 (opent in nieuw venster)
Multatuliprijs 1973 — Rob Mieremet / Anefo, Nationaal Archief, CC0. Bron van Multatuliprijs 1973 (opent in nieuw venster)
Henriette Roland Holst-prijs 1957 — Harry Pot / Anefo, Nationaal Archief, CC0. Bron van Henriette Roland Holst-prijs 1957 (opent in nieuw venster)
Geboortehuis & gedenkplaat — Jaronax, CC BY-SA 4.0. Bron van Geboortehuis & gedenkplaat (opent in nieuw venster)
De Verteller — Beeldbank Aalst, CC BY-SA 4.0. Bron van De Verteller (opent in nieuw venster)
Dodenmasker — Jari Asselman, CC BY-SA 4.0. Bron van Dodenmasker (opent in nieuw venster)
Jan de Lichtepad (Zottegem) — FrDr, CC BY-SA 4.0. Bron van Jan de Lichtepad (Zottegem) (opent in nieuw venster)
Muurgedicht Nijmegen — FakirNL, CC BY-SA 4.0. Bron van Muurgedicht Nijmegen (opent in nieuw venster)
Muurschildering Utopia-site — Jaronax, CC BY-SA 4.0. Bron van Muurschildering Utopia-site (opent in nieuw venster)